Herdenken

week 18 - 2018

Op 4 mei aanstaande herdenkt Nederland weer de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van de oorlogssituaties en vredesmissies waar Nederlanders sindsdien bij betrokken zijn geweest. En op 5 mei vieren we de bevrijding van de Duitse bezetting tussen 1940-1945. Deze dagen behoren zo langzamerhand tot het nationale erfgoed. Toch is er ieder jaar wel weer iets te doen rondom deze data, met name rondom de herdenking. Wel of niet Duitsers uitnodigen bij de herdenking? Geven we wel voldoende aandacht aan de oorlogssituatie in het voormalige Nederlands Indië die op andere momenten begon en eindigde? En moeten we alleen de gesneuvelde Nederlandse soldaten herdenken uit de periode na de oorlog, of moeten we ook alle burgerslachtoffers uit die oorlogssituaties memoreren, ook als dat geen Nederlanders waren?

Al deze vragen zijn begrijpelijk en niet onterecht. Jammer is wel dat deze  discussies  vaak een smet  werpen op de herdenking waar het ooit om begonnen is: respectvol stilstaan bij de vele slachtoffers in de periode 1940-45. Een nieuw dieptepunt is de actuele discussie in Amsterdam, waar demonstranten dreigen de twee minuten stilte te verstoren met een ‘schreeuw’  demonstratie. Zij vinden dat de burgerslachtoffers die door Nederlandse soldaten zijn gemaakt ook expliciet moeten worden herdacht. Hier dreigen de ongenuanceerde en oeverloze discussies over Zwarte Piet en ons koloniale verleden over te slaan op de nationale herdenking van 4 en 5 mei. 

Ook in Brielle en Zwartewaal hebben we de laatste jaren veel energie gestopt in de herdenking op 4 mei. Met het plaatselijke 4/5 mei comité hebben we geprobeerd de invulling van de herdenking  te vernieuwen. De kern is gebleven:  de stille tocht en de twee minuten stilte, gevolgd door het Wilhelmus. Initiatieven van onze inwoners hebben we in het programma opgenomen. Ieder jaar wordt er aan het programma nog wel iets gesleuteld en verbeterd. Gelukkig mogen wij ons ook in Brielle verheugen op een ieder jaar stijgend aantal deelnemers. De energie die het comité erin stopt wordt blijkbaar herkend en gewaardeerd.

Ook dit jaar zijn er weer nieuwe elementen aan de herdenking toegevoegd. Zo is op 28 april in het Vrijheidsbos een herdenkingsmonument onthuld, bestaande uit mooie witte berkenbomen en een plakkaat. *) Dit jaar zullen scouts van scoutinggroep Bas ’t Hart de wacht houden bij het monument. Voorafgaande aan de stille tocht, die op de Turfkade begint, is er een korte herdenking in de Sjoel. En dit jaar al weer voor de vierde keer, is er op 4 mei er een herdenkingsconcert van het Randstedelijk Mannenkoor in de Catharijnekerk,  na de kranslegging bij het monument. Nieuw dit jaar is dat in de namiddag van 4 mei, om 16.00 uur, op alle oorlogsgraven in Brielle, Zwartewaal en Vierpolders  een rode roos en een brandend kaarsje zullen worden geplaatst.  

Extra aandacht zal er bovendien in Brielle worden besteed aan de graven van drie Brielse soldaten die hun leven hebben gegeven in Indonesië en Korea. Een mooie gedenksteen op het kerkhof in Brielle herinnert aan hun namen: Wim Mol, Henny Troost en Joop Zwart. Naar deze mannen is onlangs uitgebreid historisch onderzoek gedaan, waarover in het laatste nummer van ons historisch tijdschrift Brielse Mare wordt verhaald.

Met de speciale aandacht voor de oorlogsgraven wordt  weer een waardevol element aan de nationale herdenking van 4 mei in Brielle toegevoegd. Het is het levendige bewijs dat herdenken niet statisch is of van voorbijgaande aard, maar ieder jaar weer opnieuw kan worden beleefd.

*) Lees hier de toespraak die bij de onthulling van het bomenmonument is gehouden.