Collectief geheugen

week 50 - 2015

Op zaterdag 28 november was ik bij het Streekarchief Voorne-Putten, dat aan de Rik in Brielle is gevestigd. Het was er erg druk, een teken dat de streekgeschiedenis volop in de belangstelling staat. Dit keer was de open dag gewijd aan de Tweede Wereldoorlog op Voorne-Putten. Er was een kleine tentoonstelling ingericht en in korte presentaties werden door de medewerkers enkele thema’s belicht, zoals de NSB en de bijzondere rechtspleging. Ook werd een nieuw boek gepresenteerd over de oorlog in deze regio, geschreven door archiefmedewerker Bob Benschop en Jeroen Rijpsma. Kortom, zeer interessant en boeiend.

Het Streekarchief leeft. Dat bleek wel uit het feit dat verschillende mensen mij ongevraagd benadrukten dat het Streekarchief niet mocht verdwijnen. Dat idee heeft blijkbaar postgevat. Daarom goed om de stand van zaken even uit de doeken te doen.

Er loopt op dit moment een verkenning naar de toekomst van het Streekarchief. Het bestuur van het Streekarchief – gevormd door de vier burgemeesters en de dijkgraaf – staat voor een aantal belangrijke opgaven. Allereerst heeft het Streekarchief een fors ruimtelijk probleem. De depotruimtes zitten bomvol. Het is daarom nu al niet meer mogelijk om de door de gemeente en het waterschap gevormde archieven van na 1980 op te nemen  Nodig is extra ruimte voor ongeveer 2000 strekkende meter opslag (het huidige archief omvat ongeveer 4000 strekkende meter). Ook moet het klimaatbeheersingssysteem fors vernieuwd worden.  Uitbreiding of verbetering van het gebouw betekent echter een flinke financiële investering voor de gemeenten.

Het aantal deelnemers in de gemeenschappelijke regeling van het Streekarchief – en daarmee ook de bekostigende partijen – zal in de nabije toekomst beperkt worden tot de vier gemeenten op Voorne-Putten. Het Waterschap Hollandse Delta heeft namelijk te kennen gegeven uit te willen treden en haar archieven naar het Gemeentearchief in Rotterdam over te willen brengen. Eerder is deelnemende gemeente Rozenburg al afgehaakt vanwege de herindeling met Rotterdam. En Bernisse is als gemeente inmiddels opgegaan in Nissewaard. Een derde probleem is de toenemende vraag naar digitalisering. Ook dat vraagt extra investeringen en expertise.

Het onderzoek moet uitwijzen op welke manier we het collectieve streek geheugen zo goed mogelijk kunnen bewaren en toegankelijk houden en ook financieel kunnen blijven trekken. Dat we niet op de oude voet door kunnen gaan, is duidelijk. Verschillende scenario’s worden daarom onderzocht, met als meest vergaande het volledig overdragen van de uitvoering van de wettelijke overheidstaak naar de gemeente Rotterdam. Bekeken wordt of in dat geval een dependance in Brielle gevestigd kan blijven, waardoor de dienstverlening aan regionale onderzoekers, amateurhistorici of scholieren in de eigen regio blijft. Een ander scenario is om het streekarchief tot ca. 1980 – bij voorkeur inclusief het archief van het vroegere waterschap de Brielse Dijkring – in Brielle te houden, maar alle archieven van na 1980 naar Rotterdam over te brengen.

Voorjaar 2016 zal de knoop doorgehakt worden, als alle scenario’s zijn uitgewerkt en financieel doorgerekend. De gemeenteraden zullen het laatste woord hebben, want in elk scenario zullen er extra middelen voor het archiefbeheer gevonden moeten worden. Via hun budgetrecht kunnen de gemeenteraden dus aangeven wat voor waarde ze hechten aan het al dan niet dichtbij houden van het streekarchief Voorne-Putten. Ik weet zeker dat de inwoners uit onze streek zich in die discussie zullen laten horen.