Als een kiezer niet in de gelegenheid is zelf te gaan stemmen - bijvoorbeeld door werk, ziekte of vakantie - kan hij een andere kiezer machtigen dit voor hem te doen. Dit heet stemmen bij volmacht.

De persoon die wordt gemachtigd, kan de volmachtstem alleen tegelijkertijd met zijn eigen stem uitbrengen. Werkgevers zijn verplicht om kiezers de gelegenheid te geven om hun stem uit te brengen, als dit niet buiten werktijd kan.

Maximaal 3 volmachten

De persoon die wordt gemachtigd om voor iemand anders te stemmen, de gemachtigde, mag bij de komende Tweede Kamerverkiezing maximaal 3 volmachten aannemen. Hij kan de volmachtstem alleen tegelijkertijd met zijn eigen stem uitbrengen. De gemachtigde overhandigt het volmachtbewijs aan het stembureau. Ook controleert het stembureau zijn identiteit en stempas voordat hij mag stemmen.

Onderhandse volmacht

Om een machtiging te geven, gebruikt een kiezer het gedeelte van de stempas (achterzijde) dat hiervoor is bestemd. Dit heet een 'onderhandse volmacht'. De kiezer moet de gegevens invullen en hij en de gemachtigde moeten beiden tekenen. Een onderhandse volmacht kan alleen worden gegeven aan een kiezer die in dezelfde gemeente stemt. 

Bij het stemmen moet de gemachtigde een (kopie van het) identiteitsbewijs tonen van de volmachtgever. Dit mag op de dag van de stemming maximaal 5 jaar verlopen zijn. De gemachtigde kan bij een onderhandse volmacht het identiteitsbewijs van de volmachtgever ook op smartphone of tablet tonen. De Rijksoverheid probeert misbruik met kopieën van identiteitsbewijzen tegen te gaan. Mensen die een kopie van hun ID-bewijs maken wordt geadviseerd om het volgende op de kopie te schrijven:

  • dat het een kopie is
  • voor wie of welk product de kopie bedoeld is
  • de datum waarop degene de kopie afgeeft
  • de kiezer streept zijn/haar burgerservicenummer door; in het document, maar ook in de strook nummers onderaan

Een volmachtgever die uiteindelijk toch in de gelegenheid is om zelf te gaan stemmen, kan de onderhandse volmacht intrekken. In dat geval moet hij zijn tot volmacht omgezette stempas terugvragen bij de gemachtigde. Met deze stempas kan hij stemmen.