Open brief burgemeester Gregor Rensen

Beste inwoners van Brielle, Vierpolders en Zwartewaal,

Volgende week vieren we 75 Jaar Vrijheid. Vijfenzeventig jaar van vrede en veiligheid. Vijfenzeventig jaar van groeiende welvaart en steeds meer welzijn. Ons land is nu een van de sterkste en gelukkigste landen ter wereld. Met een uitstekende zorg voor ouderen, voor zieken en voor mensen en ondernemers die even een steun in de rug nodig hebben. We hebben het de afgelopen weken weer gezien. Tegelijkertijd zijn we ons ook weer bewust geworden van onze nietigheid, van onze onvolmaaktheid en kwetsbaarheid. Het corona-virus heeft in ons land en in de wereld een enorme aanslag gedaan op ons materiële en immateriële bestaan. Het is de vraag of onze hoge levensstandaard wel op korte termijn zal terugkeren.  

In plaats van de vrijheid uitbundig te vieren, moeten we ons beperken. Aan ons wordt nu zelfbeheersing gevraagd en ons volgens opgelegde gedragsregels te gedragen. Dat zijn we niet  gewend. Het vanzelfsprekende dat we zelf wel uitmaken wat we doen, wanneer en met wie, is even niet meer aan de orde. Maar ook op dit soort momenten zijn we samen sterk. We snappen dat het nodig is. En er wordt een groot beroep op ons allemaal gedaan om door deze moeilijke periode heen te komen. 

Deze periode is natuurlijk niet te vergelijken met de Tweede Wereldoorlog. Want we zijn niet bezet, we zijn niet onvrij en er is geen terreur en onderdrukking. We zijn niet in oorlog en we kunnen alles lezen, schrijven, zeggen en roepen wat we willen. Iedereen die bij kan dragen om het land overeind te houden, levert zijn bijdrage uit eigen overtuiging, uit vrije wil. De solidariteit die we zien, de steun die we elkaar geven is, de hulp die we bieden aan de zwakkeren is geweldig. Samen zijn we één. 
Toch kan ik mij beter voorstellen hoe de Nederlanders vanaf het begin van de Duitse bezetting het gevoel van vrijheid, een autonome natie te zijn, één volk te zijn, geleidelijk aan verloren. De ruimte om je vrij te bewegen en te gedragen werd steeds meer ingeperkt. Je kon gedwongen worden tot arbeid. Je moest je huis verduisteren, de radio inleveren, later je fiets, of paarden. De kranten verdwenen of werden gecensureerd. Er ontstond schaarste aan levensmiddelen en brandstof. En het ergste: het land raakte verdeeld. Het was ieder voor zich om te kunnen overleven. Als je je niet aanpaste, volgde repressie. Als je je verzette, leidde dat in uiterste gevallen tot de dood.

Met name onze Joodse landgenoten hebben hun vrijheid in hoog tempo moeten inleveren. Uitsluiting, louter vanwege hun geloof en afkomst, was hun lot. In dagboeken van bijv. Etty Hillesum en Anne Frank, is vastgelegd hoe de beperkingen steeds meer hun leven bepaalden. Hoe ze hun eigenwaarde verloren. Hoe de onzekerheid toenam over wat er nog meer zou volgen. Wat er gebeurde als ze de oproep volgden om zich te melden op verzamelpunten. Om naar Westerbork af te reizen. Nu weten we, dat dat in bijna alle gevallen hun dood betekende. Ook voor Sinti en Roma, voor gehandicapten en homofielen, voor mensen die niet wilden buigen voor de terreur, ja zelfs voor onschuldige mensen, leidde de oorlog tot de dood. Vermoord, omdat zij door de bezetter als onmensen, mensen zonder rechten werden aangemerkt.

De oorlog is voor ons een referentiepunt geworden voor goed en kwaad. Voor vrijheid en onvrijheid. Voor gelijkheid en ongelijkheid. Voor democratie en dictatuur. We zijn het na de oorlog in hoge mate met elkaar eens geworden wat voor land we willen zijn, hoe we willen samenleven, hoe we elkaar ruimte willen geven om je als individu vrij te kunnen voelen. Je eigen leven vorm te geven. Eenheid in verscheidenheid, maar met sterk gedeelde waarden en normen. Die eensgezindheid heeft geleid tot het sterke land dat we vandaag de dag zijn. Dat land dat eensgezind de coronacrisis zal kunnen doorstaan. En dat – 75 jaar na die verschrikkelijke oorlog – verder wil in vrijheid, vrede en veiligheid. Samen lukt ons dat!

Met vriendelijke groet,
Gregor Rensen, burgemeester