Tekentafeleiland

week 35 - 2019

Historicus en archivaris Bob Benschop presenteert binnenkort het boek ‘Van Weilanden naar Woonwijken’. Mooie foto’s en teksten over de grote veranderingen op Voorne-Putten in de naoorlogse periode. Ik heb het nog niet gezien, maar ben bij voorbaat blij met deze uitgave. Over deze periode is nog niet zoveel gepubliceerd over ons Zuid-Hollandse eiland. Een historisch overzichtswerk met alle bestuurlijke, fysieke, economische, culturele en maatschappelijke ontwikkelingen over de periode 1945-2000 wordt node gemist.

Die veranderingen waren ingrijpend, ook in perspectief met elders in het land. De ontwikkeling van Voorne-Putten vanaf 1945 is immers onlosmakelijk verbonden met de enorme uitbreiding van de haven van Rotterdam. De westwaartse groei van het Haven Industriële Complex heeft voor het eiland grote consequenties gehad. Vooral op fysiek gebied. De aanleg van achtereenvolgens Botlek, Europoort en de beide Maasvlaktes heeft de infrastructuur, mobiliteit en economie van Voorne-Putten ingrijpend beïnvloed. Oude dorpsgemeenschappen als Blankenburg en Nieuwesluis werden opgeofferd aan de economie. Spijkenisse en Hellevoetsluis werden groeisteden en huisvestten vanaf 1980 steeds meer Rotterdammers die in de haven werkten. Brielle werd in 1950 afgesloten van de Noordzee door de aanleg van een dam en veranderde in een in het binnenland gelegen vestingstadje. Het Brielse Meer en het Oostvoornse Meer werden ontworpen voor de recreatie. Van een vrijwel uitsluitend agrarisch gebied werd Voorne-Putten in enkele tientallen jaren omgebouwd tot een gebied van op de haven georiënteerde toeleveringsbedrijven. Strenge milieu- en veiligheidsvoorwaarden vanwege de haven bepalen nog altijd de ontwikkelingskansen op Voorne-Putten.

Gelukkig is er nog veel landschappelijk groen en cultuurhistorische erfgoed bewaard gebleven. En is er ondanks de sterk gegroeide bewoning nog betrekkelijk veel rust en ruimte om van te genieten. Daar mogen we overigens de handen voor dichtknijpen. De bijna permanente stroom aan plannen vanuit het Rijk en Rotterdam had ook heel anders kunnen uitpakken. Met afgrijzen kijk ik nog altijd naar de kaart die lange tijd op het Streekarchief hing. Een kaart uit 1969, behorend bij de zoveelste studie naar de uitbreidingsmogelijkheden van de haven, het Noordelijke Deltaplan 2000+. Op die kaart zien we bijna heel Voorne-Putten opgeofferd aan nieuwe steekhavens en los- en laadinstallaties. Bij Vierpolders was een vliegveld voorzien, kunt u het zich voorstellen? Hellevoetsluis zou een kleine woongemeenschap zijn gebleven, evenals Brielle. Oostvoorne en Rockanje zouden niet langer aan zee liggen. Voor tuin- en akkerbouw was geen ruimte meer. Voorne-Putten zou volgens dat plan het verlengstuk van het Haven Industriële Complex zijn geworden, wat nu de Maasvlakte 2 is geworden.

Gelukkig is dit tekentafelplan nooit gerealiseerd. Dat laat onverlet dat de tekentafel na de oorlog grote invloed heeft gehad op hoe Voorne-Putten er nu uit ziet.