Streekarchief van onschatbare waarde!

week 41 - 2018

Afgelopen zaterdag had het Streekarchief Voorne-Putten open dag. Oktober is namelijk tot de maand van de geschiedenis uitgeroepen. Elk jaar lijken er meer activiteiten en meer deelnemers te zijn. Een prachtig initiatief dat goed inspeelt op de steeds grotere belangstelling voor de vaderlandse-, streek- en familiegeschiedenis. De populariteit van TV programma’s als Andere Tijden, Verborgen Verleden of de nieuwe NTR serie over de Tachtigjarige Oorlog is enorm. Van die laatste serie profiteert ook ons Briels historisch museum.

Prenten en de welvaartstaat
Het Streekarchief had zaterdag over belangstelling niet te klagen. Kort na lunchtijd was het zo druk dat je zou willen dat het Streekarchief snel over ruimere huisvesting zou kunnen gaan beschikken, want de mensen drukten elkaar de leeszaal bijna uit. Er was dan ook veel boeiends te zien. Een tentoonstelling van 16e- en 17e-eeuwse prenten van gebeurtenissen en hoofdfiguren uit de periode van de Opstand. Afkomstig uit de omvangrijke Verhuell collectie van de gemeente Brielle die door het Streekarchief beheerd wordt. Ook werden de rekeningen van de Heilige Geest Armenhuizen getoond. Een collectie archieven die ruwweg de periode 1500-1800 beslaan en afkomstig zijn van verschillende plaatsen uit Voorne-Putten. Een zeer rijke bron voor de studie van de armenzorg en het dagelijks leven in die dorpen in vroegere eeuwen. Mocht u nog denken dat de zorg voor minderbehoeftigen pas met de 20e-eeuwse welvaartstaat is begonnen, dan laten deze armenboeken zien dat niets minder waar is. 

Het einde van Nieuwesluis
Heel indrukwekkend vond ik de vertoning van een prachtige documentaire uit eind jaren ’60 over Nieuwesluis. Dit dorpje van ca. 65 huizen tussen Zwartewaal en Heenvliet gelegen, werd opgeofferd aan de nieuwe havens van Rotterdam en het Hartelkanaal. In 1967 verdwenen de laatste inwoners en werden de huizen en opstallen in korte tijd gesloopt. De film geeft op ingrijpende wijze weer wat dit betekende voor de inwoners die daar hun wortels hadden. Door de autoriteiten werd over de gevoelens en rechten van de inwoners heen gewalst. De tijd van inspraak en verzet tegen autoritair uitgevoerde plannen moest nog komen. De Nieuwesluizers waren bovendien op zichzelf aangewezen. Veel meer dan morele steun kon de kleine gemeente Heenvliet niet bieden. De economische belangen van Rotterdam vergden dat deze kleine gemeenschap moest verdwijnen. De beloften over financiële compensatie werden maar gedeeltelijk nagekomen. 

Het is enorm belangrijk dat het Streekarchief over deze film beschikt. Als tijdsdocument en als beeldverslag van de ondergang van een kleine gemeenschap op Voorne is deze documentaire van onschatbare betekenis. Voor onze streek én voor de mensen en hun nazaten die deze ondergang van hun dorp een halve eeuw geleden aan den lijve hebben meegemaakt of uit de familieverhalen hebben meegekregen. 

Van onschatbare waarde
Het Streekarchief Voorne-Putten is aldus van onschatbare betekenis voor de identiteit en de beleving van ons eiland. Ik ben daarom blij dat de vier gemeenten ervoor hebben gekozen om het Streekarchief op Voorne-Putten te houden. Het Streekarchief heeft de collectie en de kennis om uit te groeien tot hét centrum van onze streekgeschiedenis. Het betekent meer naar buiten gericht, samenwerken met musea en oudheidkamers en meer faciliteiten bieden aan de vele historische verenigingen. Scholen en studenten naar binnen halen, cursussen, studiedagen en exposities organiseren. Niet alleen in het Streekarchief, maar ook op andere locaties. 

Dat is een enorme uitdaging voor het Streekarchief, zeker gelet op de kleine professionele staf. Er zal een groot beroep moeten worden gedaan op vrijwilligers die er nu ook al zijn. Het Streekarchief Voorne-Putten is thans één van de goedkoopste van het land. De vier gemeenten op Voorne-Putten zullen het Streekarchief de komende jaren daarom financieel nog wel in staat moeten stellen de genoemde ambities waar te maken. Maar een grotere dienst kunnen ze de trots op de eigen streek en gedeelde identiteit van de inwoners van Voorne-Putten bijna niet bewijzen!