Onze Catrien

week 8 - 2018

Onlangs was ik in het oude Stadhuis in Delft bij een bijeenkomst van Erfgoedgemeenten over het nieuwe monumenten beleid. Het ging ook mogelijkheden om kerken als belangrijke lokale monumenten te ondersteunen. Het project heet Kerkenvisie en beoogt kerkgenootschappen en gemeenten te helpen een toekomst te vinden voor buiten gebruik geraakte kerken.

Veel eigenaren van kerken hebben moeite om hun monumentale vastgoed in stand te houden. De kerken lopen leeg, de onderhoudskosten gaan omhoog en het gebruik loopt terug. Van de 5500 kerken in ons land worden er vele met sluiting of leegstand bedreigd. De scheiding van kerk en staat - een fundament van de moderne democratische staat - maakt het niet makkelijk om bij de overheid aan te kloppen voor steun. Dat leidt dus tot grote problemen. Want verkoop of hergebruik is lang niet altijd mogelijk, waardoor afbraak niet langer ondenkbaar of onafwendbaar is. Tegelijkertijd betreurt bijna iedereen - kerkgezind of niet - het als die beeldbepalende gebouwen uit onze stads- en dorpscentra gaan verdwijnen.

Ook de kerken in Brielle staan steeds meer onder druk. De kosten voor het langjarige onderhoud en de kosten van gebruik zijn bijna niet meer op te brengen. De laatste jaren zijn al verschillende kerken aan hun oorspronkelijke bestemming onttrokken. Gelukkig kent Brielle prachtige voorbeelden van hergebruik, zoals de Jacobskerk en recent nog het dorpskerkje van Vierpolders. Het Geuzenkerkje zal binnenkort veranderen in woningen, maar de buitenkant van de kerk zal gelukkig helemaal in tact blijven. Door dat hergebruik zijn deze karakteristieke monumenten bewaard.

Onze grootste zorg in Brielle betreft natuurlijk de Catharijnekerk. Niet alleen het grootste en oudste monument op Voorne-Putten, maar bovendien al bijna zes eeuwen achtereen in functie. In 1416 werd met de bouw ervan begonnen. Zonder haar eigen Dom zou Brielle, Brielle niet zijn. Ook de Protestantse Kerk in Brielle hikt aan tegen steeds hogere onderhoudslasten. Het eigendom van de toren ligt overigens bij de gemeente, een erfenis uit Napoleons tijd. Daardoor ligt er een gezamenlijke opgave van kerk en staat om dit prachtige monument voor de toekomst te behouden. Een werkgroep is daarvoor de mogelijkheden al aan het verkennen.

De oplossing ligt mogelijk in vormen van medegebruik die niet alleen de dagelijkse exploitatiekosten kunnen helpen dragen, maar ook enig vermogen bij elkaar te sparen. Een meer bedrijfsmatige exploitatie als evenementen locatie zou daartoe overwogen kunnen worden. Uiteraard met respect voor het gebruik voor de erediensten en uitvaarten en de spirituele oorsprong. Nu al wordt de Catharijnekerk tientallen keer per jaar gebruikt voor culturele of andersoortige evenementen. Het is een locatie die door haar monumentale uitstraling en ruimtelijke werking voor een prachtige ambiance zorgt. De vele gebruiksmogelijkheden zijn al ruimschoots en met succes beproeft. De potentie van de kerk als professionele evenementen accommodatie is daarmee wel aangetoond.

Er zijn in Nederland al prachtige voorbeelden van kerken die ook deze kant zijn op gegaan. Na voornoemde vergadering was er een werkbezoek aan de onlangs geheel gerestaureerde Nieuwe Kerk in Delft. De kerk waar ook de Oranjes begraven liggen en het praalgraf van Willem van Oranje jaarlijks vele toeristen trekt. De kerk is onlangs zeer fraai gerestaureerd en aangepast voor hedendaags, meer multifunctioneel gebruik. Daarbij zijn soms moeilijke knopen doorgehakt, zoals het vervangen van de kroonluchters door een fraai nieuw belichtingssysteem en een deel van de kerkbanken door moderne losse stoelen. De gebruiksmogelijkheden zijn daardoor enorm vergroot. Maar het geheel ziet er nog even prachtig en indrukwekkend uit als voor de restauratie. Belangrijker nog is dat de toekomst van de kerk daarmee weer voor vele jaren is veiliggesteld.

Ik hoop dat de Werkgroep in Brielle binnenkort met voorstellen komt voor onze Catrien. Want wat willen we onze prachtige kerk ook graag een mooie, onbedreigde toekomst bieden.