Ondermijning

week 9 - 2017

Onlangs was ik bij een conferentie over ondermijning. Over  ondermijning wordt gesproken als criminele activiteiten  verweven raken met activiteiten die wel legaal zijn; als de onderwereld en de bovenwereld met elkaar verstrengeld raken. Door legale dekmantels  lukt het criminelen en criminele bendes steeds meer om hun niet-geoorloofde bezigheden te verhullen. Vandaar dat het onderwerp nu meer prioriteit krijgt bij justitie, politie en het openbaar bestuur. Want ondermijning schaadt ons gevoel voor gerechtigheid en ondergraaft het functioneren van onze rechtstaat.

Op de conferentie kwamen verschillende voorbeelden naar voren; geldwisselkantoren of bruidswinkels die worden gebruikt om crimineel geld wit te wassen, casino’s met onduidelijke geldtransacties, hennepkwekerijen op bedrijfsterreinen, autoverhuurders die speciale afspraken hebben met criminele bendes die graag regelmatig van auto wisselen, woningverhuurders of makelaars die vastgoed bemiddelen waar illegale activiteiten plaatsvinden, recreatieparken waar van alles plaatsvindt en criminele motorbendes die cafés als clublokaal gebruiken.

Eén praktijkgeval  maakte bijzonder indruk. Dat ging over een situatie waarbij basisschoolkinderen structureel  werden ingezet als drugskoerier. Een goede dekmantel, want wie verdenkt nou onschuldige kinderen?

Vaak blijken dit soort situaties gepaard te gaan met intimidatie en bedreiging. Niet meewerken of stoppen met meewerken kan vervelende gevolgen hebben. Caféhouders, eigenaren van loodsen of schuren, boeren in het buitengebied worden  benaderd voor het bieden van gelegenheid. Dan  valt het niet altijd mee om ‘nee’ te zeggen, ook al omdat er soms royale vergoedingen tegenover staan.  Criminelen zetten notarissen en makelaars onder druk om mee te werken aan illegale activiteiten. Ook  lokale bestuurders, zoals burgemeesters, wethouders en raadsleden krijgen te maken met geweldsdreigingen en soms reëel geweld uit criminele kringen. Niet zo lang geleden zijn er van twee burgemeesters hun auto’s in brand gestoken. En één burgemeester moest zelfs geruime tijd op een geheim adres onderduiken toen hij bedreigd werd door figuren uit de onderwereld. Ook het in brand steken van het stadhuis  van Waalre door criminelen ligt  nog vers in het geheugen.

Het zijn pure maffia praktijken, waarvan we in onze onschuld denken dat ze in Nederland niet voorkomen.  Wat er zich niet allemaal afspeelt achter de schermen van de georganiseerde misdaad valt te lezen in een recent uitgekomen boek van Pieter Tops en Jan Tromp, De Achterkant van Nederland (2017). Een prachtig boek, vol mooie anekdotes en plastische beschrijvingen, maar ook met afschuwelijke voorbeelden.

Tijdens de conferentie werd een indringend pleidooi gehouden om deze illegale praktijken veel steviger aan te pakken. Dat laatste blijkt echter nog niet zo gemakkelijk, want bewijs is vaak moeilijk te leveren. Omdat het ogenschijnlijk om legale activiteiten gaat en wet- en regelgeving het verbieden om zonder verdenking achter iedere gevel te kijken, is het niet makkelijk om greep op deze vorm van criminaliteit te krijgen. En toch kunnen we niet  blijven toezien!  

Gebeurt ondermijning  ook in Brielle? Ja, het gebeurt ook in Brielle. Gelukkig niet op de schaal van sommige gemeenten in Noord-Brabant. Dat durf ik wel met redelijke zekerheid te zeggen. Tegelijkertijd zien de overheidsdiensten hier ook maar een deel van de werkelijkheid. Ook in onze omgeving zijn er illegale hennepplantages in woonhuizen en opslagloodsen, vindt  heling plaats, is er handel in drugs en zijn er soms sterke vermoedens over allerlei criminele activiteiten die zich achter schijnbaar legale praktijken afspelen. Maar je moet ze wel eerst waarnemen of vermoeden, voordat je iets kunt doen. En het liefst zo snel mogelijk, want vaak zijn handhavers of politie te laat.

Bewustwording, alertheid op verdachte praktijken en signalen oppakken zijn daarom belangrijke eerste stappen. Zonder kennis en feiten kunnen politie en gemeenten niet veel beginnen. “Je gaat het pas zien als je het doorhebt”, om de filosoof Johan Cruyff nog maar eens te citeren.  Opsporing en vervolging zijn zonder alerte burgers bijna onmogelijk.  

Mijn oproep is daarom: meld activiteiten die je niet vertrouwt aan de politie of aan de gemeente. Dat kan door 0900-8844 te bellen of door online aangifte te doen. Voor anonieme meldingen kun je terecht bij Meld Misdaad Anoniem, telefoonnummer 0800-7000. Anonieme meldingen over illegale praktijken behandelt de politie serieus en zorgvuldig.  

Als we ons meer  bewust zijn dat zich ook in onze nabijheid zaken kunnen afspelen die het daglicht niet kunnen verdragen en ondermijnend zijn voor het vertrouwen in onze rechtsstaat, kan er een begin van onderzoek en opsporing worden gemaakt.

Geef criminaliteit daarom niet de gelegenheid. Help mee ondermijning terug te dringen!