Herinneringen aan Brielle

week 37 - 2015

Voor mijn 58e verjaardag onlangs kreeg ik van de naaste collega’s op het gemeentekantoor het nieuwste boek van Toon Tellegen cadeau, getiteld “Een Vorig Leven”.

Ik was verrast, want ik wist wel dat Toon Tellegen in Brielle geboren is, maar ik kende hem alleen van zijn dierenverhalen. Dit boek gaat echter volledig over zijn jeugdjaren in Brielle waar hij de eerste 12 jaar van zijn leven heeft gewoond. Hoewel hij om mij niet duidelijke redenen spreekt over het stadje N.,  is het zonneklaar dat het over Brielle gaat. Want alle straatnamen en situaties zijn volledig herkenbaar en direct terug te leiden naar onze vesting.

Ik heb het boek het afgelopen weekend in één adem uitgelezen. Het is een prachtig geschreven boek. Fraai van stijl maar ook de inhoud zuigt je al snel op. Tellegen laat zien dat hij heel goed met de ogen van de jongen van een jaar of 10, 11 kan kijken. En de verwondering kan overbrengen over vreemde gebeurtenissen en onbekende woorden die een kind al lerende opvangt en zich eigen maakt . Ik kan het u dus zeker aanraden. Met name voor oudere Briellenaren (de schrijver is van 1941) moet het veel herkenbaars bevatten.

Tellegen beschrijft zijn herinneringen aan bijzondere situaties en personen tijdens zijn jeugd. Het zijn prachtige verhalen, die op het Briels Vertelfestival niet zouden misstaan. Zijn hoofdfiguur is Jacob Laagwater, de vader van zijn vriendje Otmar. Een excentrieke figuur, met nogal eigenzinnige opvattingen over God en de wijze waarop de Bijbel begrepen moet worden. Vermakelijk, schrijnend, maar soms ook enorm diepzinnig, zo verbeeldt Tellegen met veel respect deze figuur. Een tragische, onbegrepen man, dat wel. Hij werkt eerst bij de kalkfabriek, later als hij niet helemaal meer spoort, wordt hij door de gemeente tot brugwachter bij de Rode Brug aangesteld. Op de dag van de officiële opening van de brug door de Commissaris van de Koningin, laat de brugwachter echter alle notabelen vergeefs wachten. Hij blijkt zich thuis opgehangen te hebben.

Ook andere illustere figuren komen in Tellegens boek ter sprake. Zoals onderwijzer Lecemtine van de Openbare Lagere School, ook wel Centje genoemd, die waarschijnlijk homoseksueel was. Hij werd veroordeeld tot gevangenisstraf omdat hij een schooljongen sloeg, die aan de gevolgen daarvan overleed.  Zonder vrienden, buitengesloten en gepest, maakt hij ook een einde aan zijn leven door na een kerkdienst van de toren van de Catharijnekerk te springen. Of politieman Nijptang die alles leek te zien en iedere jongen angst inboezemde. Ook groenteboer Edelman komt erin voor, evenals het schaatsen op de Lange Veste, de kermis op de Turfkade, het vissen in de rivier en de brand in de Geuzenstraat. Brielle van kort na de oorlog komt echt tot leven in dit boek.

Ik heb dus van het boek genoten. Of het allemaal feitelijk ook zo gegaan is en of alle figuren ook onder hun werkelijke namen in het boek voorkomen, kan ik niet beoordelen. Het moet niet moeilijk zijn dat na te gaan. Maar een oudere Briellenaar mag mij dat ook zeker een keer komen vertellen.
Nog mooier zou het zijn als Toon Tellegen zijn herinneringen binnenkort nog eens in Brielle komt vertellen, zoals hij ook al eerder heeft gedaan. Ik zou hem bij die gelegenheid graag ontmoeten en hem nog veel vragen over Brielle stellen!