Elektronisch stemmen alsjeblieft

week 27 - 2019

Nederland is één van de meest gedigitaliseerde landen ter wereld. Wat computergebruik en computerdichtheid betreft staan we aan de top. Op één terrein houden we echter hardnekkig vast aan handmatige arbeid en zelfs het potlood. Hoe archaïsch wil je het hebben? Ik heb het over het uitvoeren van ons stemrecht. Sinds 2007 zijn we weer op die ouderwetse manier aan het stemmen en tellen, terwijl we ooit de eerste waren met elektronisch stemmen. We ontvangen na het tonen van ons identiteitsbewijs en oproepkaart van het stembureau een enorm groot opgevouwen stuk papier (formaat behang) met daarop honderden namen van kandidaten, waaruit we er slechts één met een rood potlood mogen inkleuren. Na 21.00 uur worden de containers met de uitgebrachte stemformulieren geopend en wordt er volgens strenge instructies met de hand formulier na formulier geteld. Het geheel heeft een hoog ritueel gehalte, waardoor het ook wel weer wat nostalgische charme krijgt. 

Toch is het merkwaardig dat we in dit land anno 2019 het stemproces nog steeds op deze manier uitvoeren. Terwijl we bij online bestellingen, online uitgevoerde enquêtes of bij allerlei betalingen over volstrekt  unieke codes beschikken. Met DiGiD kunnen we digitaal toegang krijgen tot unieke en zeer persoonlijke en privacygevoelige diensten bij allerlei overheidsdiensten. Alleen bij door de overheid georganiseerde verkiezingen krijgen we dat blijkbaar niet voor elkaar. Zeer verbazingwekkend!

Ik ben daar nog meer van overtuigd geraakt door wat Brielle onlangs meemaakte. Brielle werd namelijk na de Europese verkiezingen door een speciale Commissie van de Tweede Kamer gemaand om alle verzegelde documenten en stemformulieren van één stembureau naar Den Haag te brengen. Daar werd alles opnieuw gecontroleerd en herteld. In dat ene stembureau bleken namelijk 15 uitgebrachte stemmen meer geteld te zijn dan er stempassen waren ingeleverd, op een totaal van ruim 500 uitgebrachte stemmen. Inderdaad een ontoelaatbaar verschil dat in deze omvang nooit eerder is voorgekomen in Brielle. Maar ook een verschil dat onverklaarbaar was. De bekende Joost mag het weten?  Fraude achtte ik meteen al uitgesloten. Ik steek mijn handen in het vuur voor de integriteit en de ervaring van de leden van het stembureau die ook de tellingen na het sluiten van de stembussen uitvoerde. En inderdaad: er was slechts sprake van administratieve verschrijving op het proces-verbaal. 2 (+) 1 was als 21 in plaats van 3 genoteerd. Een menselijke fout dus, maar dat kan gebeuren als alles nog met de hand geschiedt.  

Wat mij betreft een hele grote extra reden om heel snel weer de mogelijkheid voor elektronisch stemmen in te voeren. Wat zou dat de zuiverheid van het stem- en telproces bevorderen!